SİGORTALI REHBERİ
 

Sigortalı Kime Denir?

Konusu İş Görme Olan Akitler ve Unsurları


    506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununda ve 1475 sayılı İş Kanununda hizmet akdinin tarifi yapılmamış, 818 sayılı Borçlar Kanununun 313’üncü maddesinde tanımlanmıştır.
    Hizmet akdi, Borçlar Kanunundaki tarife göre;
    “Hizmet akdi bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona ücret vermeyi taahhüt eder.
    Ücret zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi işçi muayyen veya gayri muayyen bir zaman için alınmış veya çalışmış oldukça, hizmet akdi yine mevcuttur, buna parça üzerine hizmet veya götürü hizmet denir.” şeklinde tanımlanmıştır.

    Kanundaki tarife, ilmi araştırmalara ve yargı kararlarına göre hizmet akdinin unsurları:
    1- Hizmet
    İşçi, işverene emeğini verme taahhüdünde bulunur. İşçi, eseri değil, hizmet verme sorumluluğunu taşır. Hizmet, işverenin işyerinde veya belirleyeceği yerde yapılır.

    2- Bağımlılık
    Hizmet akdi iki taraflı akidlerden olup, karşılıklı borç doğurur. İşçi emeğini, işveren emrine verir ve işin yapıldığı sürede ona tabi olur. İşveren ise emeğin karşılığı olarak ücret ödemeyi kabul eder.
    Bağımlılık unsuru hizmet akdini, konusu iş görme olan diğer akidlerden (istisna, vekalet vb.) ayıran en önemli unsurdur.
    3- Ücret
    Emeğin kirası niteliğindedir. İşverenin sorumluluğudur. Saat, günlük, haftalık, aylık çalışmalar karşılığı ödenebiyeceği gibi işin miktarına göre ve kardan hisse şeklinde de verilebilir. Ücretin ödenme şekli akdin niteliğini değiştirmez. Nakit veya sair şekilde ödenebilir.
    4- Süre
    İş (hizmet) sözleşmesi belirli bir süre için yapılabileceği gibi süresiz de yapılabilir. Hizmetin, sözleşme süresi içinde günün belirli saatlerinde, haftanın veya ayın belirlenen günlerinde yerine getirilmesi de mümkündür. Belirtilen şekillerdeki çalışmalar hizmet akdinin niteliğini değiştirmez. Borçlar Kanununda, hizmet sözleşmelerinin yazılı yapılması gerektiği yönünde bir hüküm bulunmamaktadır. Hizmet sözleşmelerinin yazılı yapılması İş Kanununun 9’uncu maddesinde hükme bağlanmıştır. İş Kanununa göre belirli süresi bir yıl veya daha uzun süreli hizmet akitlerinin yazılı yapılması zorunlu kılınmıştır. İş sözleşmesinin süresiz yapılması şart ve zorunluluk değildir. Hizmet akitlerinin yazılı yapılmamış olması, hizmet akdinin varlığını etkilemez.

B- İSTİSNA AKDİ (ESER SÖZLEŞMESİ)
    İstisna sözleşmesi, Borçlar Kanununun 355’inci maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre, “Onunla bir taraf (yüklenici), öteki tarafın (ısmarlayan - sipariş veren) ödemeyi taahhüt ettiği ücret karşılığında, bir eser meydana getirmeyi taahhüt eder - borçlanır.”
    Kanundaki tarife, ilmi araştırmalara ve yargı kararlarına göre istisna akdinin belirleyici unsurları şunlardır:
    1- Eser (Yapılacak Şey)
    Akdin konusu, emek değil neticesidir. Hizmet değil, eser önemlidir.
    2- Bağımsızlık
    Müteahhit (yüklenici) eserin meydana getirilmesini, işin sahibi de fiyatını (bedelini) vermeyi taahhüt ederler. Eserin meydana getirilmesi çalışması, işin sahibinin emrinde yapılmaz. Müteahhit çalışmasında serbesttir. alışmanın, işin sahibinin göstereceği yerde yapılması da, akdin niteliğini değiştirmez.
    3- Semen (Fiyat-Bedel)
    İşin ücretidir. Eserin fiyatıdır.
    4- Süre (Zaman)
    Sözleşmenin süresi vadeyi, başka bir anlatımla eserin teslim zamanını ifade eder.

    Hizmet Akdi ile İstisna Akdini Birbirinden Ayıran Özellikler:
    1- Hizmet akdinde taraflar arasında (tabiiyet) bağımlılık vardır. Bu özellik iki akit arasındaki en önemli ayrıcalıktır.
    2- Hizmet akdinde konu, emeğin doğrudan kendisidir. Hizmet akdinde kişi, emeğini kiralar. İstisna akdinde ise, emek karşılığı vücuda getirilen şey (eser) taahhüdün konusudur.
    3- Hizmet akdinde ücret, emeğin kirasıdır. İstisna akdinde ise, ücret emek sonucu meydana getirilen eserin bedelidir.
    4- Hizmet akdinde çalıştırılanın işverene ait işyerinde veya işverenin göstereceği yerde çalıştırılması esastır. İstisna akdinde ise, akde konu olan işin işverenin işyerinde imali gerekmiyorsa, taahhüt eden tarafından kural olarak kendi işyerinde ve bağımsız olarak yapılır.

C- VEKALET AKDİ (VEKİLLİK SÖZLEŞMESİ)
    Vekalet akdi, Borçlar Kanununun 386’ncı maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre; Vekil, sözleşme uyarınca kendisine yüklenen (sorumluluğuna verilen) işin yürütülmesini veya üzerine aldığı işin yerine getirilmesini borçlanır.
    Borçlar Kanununa göre, işin görülmesiyle ilgili olup da diğer sözleşme türlerine girmeyen işlerde de vekalet akdi kuralları uygulanır.
    Vekalet akdinin belirleyici unsurları şunlardır:
    Bir tarafta vekil, diğer tarafta iş sahibi vardır.
    Vekil, sahibine ait işin idaresini, bir hizmetin görülmesini üzerine alan kişidir.
    Vekilin, hizmetin görülmesindeki bağlılığı, hizmet akdinde olduğu gibi zorunlu değildir.
    Vekalet akdinde ücret kanuni şart değildir. Sözleşme veya teamül varsa vekil ücret isteyebilir.
    Ödenecek ücret hizmetin neticesi değil, kendisi içindir.

ÖRNEK:
    1) Bir inşaatın projesinin çizilmesi işlerinin yapılmasını taahhüt eden serbest meslek kazancı yönünden vergi mükellefiyeti bulunan inşaat mühendisi ile inşaat sahibi arasındaki hukuki ilişki istisna akdidir.

    2) Konut yapı kooperatifi tarafından üyeleri adına yaptırılan konut inşaatlarının şantiye mühendisliğini yapmak üzere çalıştırılan (çalışma süre ve şartları yazılı yapılacağı gibi sözlü de anlaşılmış olabilir) inşaat mühendisi ile kooperatif tüzel kişiliği arasındaki hukuki ilişki, çalışma işyeri sahibinin emir ve talimatı altında ve gösterilen yerde ifa edileceğinden, hizmet akdidir.

    3) Belirlenen gün ve saatlerde öğrenciye ders vermek üzere anlaşan eğitimci ile öğrenci veya velisi arasındaki hukuki ilişki ise hizmet akdi olmayacağı gibi istisna akdinin konusuna da girmediğinden vekalet akdi olarak kabul edilmelidir.
    Aynı eğitimcinin, özel bir okulda veya dershanede önceden belirlenen gün ve saatlerdeki çalışması ise, okul veya dershane sahibi işveren ile eğitimci arasındaki hukuki ilişkinin (çalışmanın, işverenin emir ve talimatı doğrultusunda, gösterilen yer ve saatte ve belirlenen programa göre yapılması nedenleriyle) hizmet akdi olarak kabulü gerekir.

    4) Herhangi bir konudaki davayı, dava sahibinin istekleri doğrultusunda takip eden avukat ile dava sahibi arasındaki hukuki ilişki, hizmet akdi olmayıp, vekalet akdidir. Tüm mesaisini bir işverenin emrine hasreden, işverenin gösterdiği yerde ve belirlenen saatlerde ücreti karşılığı çalışan Avukat ile işveren arasındaki hukuki ilişki hizmet akdidir.

    5) Kendi adına muayenehanesi bulunan doktor ile hastası arasındaki hukuki ilişki vekalet akdi, sağlık kuruluşunda, sağlık kuruluşu işvereninin emir ve talimatı altında çalışan doktor ile sağlık kuruluşu işvereni arasındaki hukuki ilişki ise hizmet akdi olur.
 
İşsizlik Sigortası Nedir?

İşsizlik Sigortasının Potansiyel Faydaları Nelerdir?

Kimler İşsizlik Sigortası Kapsamındadır?

Kimler İşsizlik Sigortası Kapsamı Dışındadır?

Geçici/Mevsimlik Orman İşçileri İşsizlik Sigortasından Faydalanabilecek Midir?

Kimler, işsizlik sigortasına prim ödeyecektir?

Sigortalı Olarak Yükümlülüklerim Nelerdir?


    İşe girdiğiniz günden itibaren çalıştığınızı bir ay içinde ilinizdeki Sigorta İl Müdürlüğüne (çalıştığınız işyerinin bağlı olduğu sigorta müdürlüğüne) sigorta bildirim belgesini vermek zorundasınız. Bu sizin sigortasız çalıştırılmanızı önleyebilecektir.

    İş Kazasına Uğramanız Halinde Yükümlülüğünüz
    İş kazasına uğrarsanız, en geç kazadan sonraki gün içinde işverene veya Kuruma haber vermelisiniz.

    İş Kazasına Uğramanız Yahut Meslek Hastalığına Tutulmanız Halinde Yükümlülükleriniz
    İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan sigortalı, tedavisini yapan hekimin tedbir ve tavsiyelerine uymak zorundadır. Hekim tavsiyelerine uyulmaması nedeniyle tedavi süresinin uzamasına, malul kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin, kendisine yüklenebilecek kusurun raporda belirtilen orandaki kısmı Kurum tarafından düşülebilir.Bu düşürme % 50?yi geçemez.
    Kurumun yazılı bildirisine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, tedavi için Kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımları yapılmaz, geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de verilmez.

    Hastalanan Sigortalının Yükümlülükleri
    Hekimce alınması istenen tedbirlere uymayan sigortalıya, bu tedbirleri yerine getirmedikleri süre için ödenek verilmez.
    Tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir durumda olduğuna dair Kurum hekimlerinden belge almaksızın eski işverenin işinde çalıştırılan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları işverenden, başka işte çalışan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları kendisinden alınır. Bu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmez, verilmiş olanlar da sigortalıdan geri alınır.
 
Sigortalılık Süresi Nedir?

Aylık/Gelir Alanlar Aylıkları Kesilmeden Tekrar Çalışabilir mi?

Sigortalılığınız Ne Zaman Başlar?

Sigortalı Olma Hakkından Vazgeçebilir misiniz?

Sigortasız Geçen Süreler Borçlanılabilir Mi?

Aile Bireylerinin Sağlık Yardımlarından Yararlanma Süresi

Sigortalının Çalıştırıldığının Kendisi tarafından Bildirilmesi

İsteğe Bağlı Sigortaya Giriş Şartları


    506 sayılı Kanuna tabi çalışılan süreler
    İsteğe bağlı sigorta, topluluk sigortası, askerlik, sanatçı, yurtdışı hizmet borçlanması ile edinilen hizmetler
    Hizmet ihyası yapılarak kazanılan hizmetler
    Ülkemizle ikili sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilen ülkelerdeki belgelendirilen çalışmaların tamamı

    1080 Günün Hesabında Dikkate Alınmayan Süreler
    506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin II nci fıkrasının (B) bendine göre çıraklık devresi sayılan süreler
    506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin II/C bendi gereği sosyal güvenlik kuruluşlarından malullük veya emekli aylığı almakta iken 506 sayılı Kanuna tabi çalışanlar
    T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur, 2925 ve 2926 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci madde sandıklarında geçen hizmetler
    Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak ve buralardan kendi sigortalılığından dolayı aylık bağlanmamış olmak,
    İsteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerin sigortalılıklarının başlayacağı tarihte SSK, T.C.Emekli Sandığı, Bağ-Kur, 2925 ve 2926 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında bulunan sandıklara zorunlu yada isteğe bağlı sigortalı olanlar isteğe bağlı sigortaya kabul edilmez
    Kendi sigortalılıklarından dolayı sosyal güvenlik kuruluşlarından aylık bağlanmış olanlar isteğe bağlı sigortaya kabul edilmez
    İşsizlik ödeneği almakta olanlar ile iş akdi sona ermemiş olmakla beraber grev, ücretsiz izin (657 sayılı Kanuna tabi Devlet Memurları dahil) ve işçinin mevsim yada kampanya sonu bıraktığı işine yeni mevsim yada kampanyada devam edecek olması nedeniyle iş akdinin askıda kaldığı sürelerde isteğe bağlı sigortaya devam edilir
    Sosyal güvenlik kuruluşlarından aylık bağlanmış olanlardan aylığı kesilenler, bu kuruluşlardan vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri; dul veya yetim geliri/aylığı alanlar isteğe bağlı sigortaya kabul edilir.
    Örneği Kurumca hazırlanacak isteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma müracaatta bulunmak.
    İsteğe bağlı sigortadan yararlanmak isteyenler, örneği Kurumca hazırlanan İsteğe Bağlı Sigorta Başvuru Belgesi müracaat edeceklerdir
    İsteğe Bağlı Sigorta Başvuru Belgesi dışında bir dilekçe ile müracaat edenlerin talepleri kabul edilmeyecektir. Bu tür bildirimler zamanında tespit edilerek hemen düzeltilmesi sağlanacaktır.
 
İsteğe Bağlı Sigorta Müracaatı Ne Şekilde Yapılacak ?

İsteğe Bağlı Sigorta Prim Tutarları Nasıl Belirlenir

Süresinde Ödenmeyen Primlerin Tahsili

Topluluk Sigortası Nedir?

İş Kazası Nedir?

Meslek Hastalığı Nedir ?

İş Kazaları ile Meslek Hastalıkları Halinde Sağlanan Yardımlar

İş Kazasında Sigortalının Yükümü

Hastalık Sigortası Nedir?

Hastalık Sigortasından Yararlanan Kimseler

Hastalık Sigortasından Sağlanan Yardımlar


    Bu yardımlar sigortalının,
       • Hekime muayene ettirilmesi,
       • Teşhis için gereken klinik ve laboratuar muayenelerinin yaptırılması,
       • Gerekirse bir sağlık tesisine yatırılması ve tedavi süresince gerekli ilaç ve her türlü iyileştirme vasıtalarının sağlanması.
       • Ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaç bedellerinin %20'sini sigortalı öder. hallerini kapsar.
    Bu süre, sigortalının tedavi altına alındığı tarihten başlayarak 6 (altı) aydır.
    Ancak, tedaviye devam edilmesi halinde, Kurumca bildirilen sağlık müesseseleri sağlık kurulu raporu ile malüllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği anlaşılırsa, tedavi hastanın sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder.

    B) Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi;
    Ağız protezlerine ilişkin yardımlar, Kurumca hazırlanacak yönetmelik esasları dahilinde sağlanır. Protez araç ve gereç bedellerinin % 20 sini sigortalı öder. Ancak, ilgiliden alınacak katkı miktarı 4857 sayılı İş Kanununa göre sanayi kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin bir buçuk katından fazla olamaz.
    Sigortalının iyileşmesini sağlayacak veya işgöremezliğini az çok gidermesine yarayacak protez araç ve gereçleri sağlanır, takılır, onarılır ve belli sürelerde yenilenir.

    C) Geçici işgöremezlik süresince günlük ödenek verilmesi;
    Sigortalıya; gerek ayakta, gerekse yatarak tedaviye alınıp istirahatlı bırakıldığı dolayısıyla işyerinde veya işinde fiilen çalışarak ücret alamadığı dönemlerde kendisinin ve aile fertlerinin geçimini sağlamak için geçici işgöremezlik adı altında ödenek verilir.
    Geçici işgöremezlik ödeneği verilmesine, tedavi müddetinin sonuna kadar devam edilir.
    Yalnız, istirahat süresi ne olursa olsun Hastalık Sigortası yönünden, ilk iki gün için ödenek verilmez.     Geçici işgöremezlik ödeneği alabilmek için;
       • Sigortalılık niteliğinin devam etmesi,
       • Hastalandığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olması,
       • Kurumca bildirilen sağlık tesisleri sağlık kurullarından veya hekimlerinden istirahat raporu alınmış olması gerekmektedir.

    D) Gerekli hallerde muayene ve tedavi için yurt içinde başka bir yere gönderilmesi;
    Sigortalı, gerekirse muayene ve tedavisinin yapılması veya protez araç ve gereçlerinin sağlanması için yurt içinde başka bir yere gönderilir.
    Gidiş-dönüş yol paraları ile zaruri masraf karşılıkları ile sigortalının sağlık durumu nedeniyle bir başkasının refakat etmesi gerektiği hekim raporu ile belgelenirse, refakatçinin de gidiş-dönüş yol paraları ile zaruri masraf karşılıkları ödenir.

    E) Yurt dışına gönderilmesi;
    Hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 300 gün hastalık sigortası primi ödenmiş olması şartıyla yurt içinde tedavisi mümkün olmayıp ancak, yabancı bir ülkede kısmen veya tamamen tedavisi mümkün görülen ve malüllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen yurtdışında tedavi amacıyla sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kurumları sağlık kurulu raporu ile tespit edilen sigortalının ve bu raporda belirtilmiş ise beraber gideceği kimsenin yurt dışına gönderilmeleri, yabancı ülkelere gidip gelme yol paraları ile bu ülkede kalış ve tedavi masraflarının ödenmesi.

    Bu yardımlardan yararlanabilmek için sigortalının;
       • Hastalığının anlaşıldığı tarihten önceki 1 (bir) yıl içinde en az 300 gün hastalık sigortası primi ödemiş olması,
       • Tedavinin yurt içinde yapılamadığı, yabancı bir ülkede yapılabileceğine dair Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen yurtdışında tedavi amacıyla sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kurumları sağlık kurulu raporunun bulunması gerekmektedir.

    Ayrıca, 506 sayılı Kanunun 32/E fıkrası ile sigortalılara tanınan yurtdışında tedavi imkanı, bu defa Ek Madde 49 ile sigortalıların eş,çocuk,ana ve babası, Kurumumuzdan sürekli işgöremezlik geliri,malullük veya yaşlılık aylığı almakta olan kimseler ve bu kimselerin geçindirmekle yükümlü oldukları eş,çocuk,ana ve babası ile Kurumumuzdan hak sahibi olarak gelir veya aylık alan eş,çocuk,ana ve babasına da sağlanmış bulunmaktadır.

    Anılan Kanunun 32 nci maddesinin değişik son fıkrası ile bu Kanuna tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalıların, "Sağlık yardımı yapılması", "Protez araç ve gereçlerinin standartlara uygun olarak sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi", "Gerekli hallerde muayene ve tedavi için yurt içinde başka bir yere gönderilmesi" yardımlarından yararlanabilmeleri için, hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki 1 (bir) yıl içinde en az 90 gün hastalık sigortası primi ödemiş olması şarttır.
 
Hastalanan Sigortalının Yükümlülükleri

Sigortalının Geçindirmekle Yükümlü Olduğu Kimseler

Sigortalının Eş ve Geçindirmekle Yükümlü Olduğu Çocuk, Ana ve Babalarına Yapılan Yardımlar

Askerlik Süresi Hizmet Olarak Nasıl Değerlendirilir?

Türkiye ile Sosyal Güvenlik Sözlesmesi Bulunan Ülkeler ve Uygulama

 

 
     
Son Günceleme : 22.06.2007

  Site içi arama  

T.C. Kimlik No

www.sgk.gov.tr | Tasarım Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılmıştır © 2007 | Her hakkı saklıdır.