TÜRKİYE CUMHURİYETİ

EMEKLİ SANDIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 

Tarihçesi:

Sosyal Güvenlik uygulamasına, gerçek anlamda 1866 yılında “Askeri Personel Sandığı” ile başlanmıştır. Bunu 1880 yılında kurulan “Mülki İdare Sandığı” izlemiştir. Bu iki sandık 1909 yılında “Askeri ve Mülki Amirler Sandığı” adı altında birleştirilerek faaliyetini sürdürmüştür. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasından sonra da kurumlara özgü emekli sandıkları oluşturulmuştur. 1921 yılında Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı, 1934 yılında Devlet Demiryolları ve Limanları İşçileri Emekli Sandığı, 1940 yılında Köy Öğretmenleri ve Köy Memurları Emeklilik Sandığı ve benzeri 11 ayrı emeklilik sandığı kurulmuştur.

 Kuruluşu:

Farklı kurumlarda çalışan kamu personelinin ayrı sandıklarda farklı emekli mevzuatına tabi tutulması zaman içerisinde önemli sakıncalar yaratmıştır. Bu sakıncaları ortadan kaldırmak amacıyla tekaüt veya emekli sandıklarının kaldırılarak, 08.06.1949 tarihinde TBMM ’de kabul edilen ve 01.01.1950 tarihinde yürürlüğe giren 5434 sayılı yasa ile T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

5434 sayılı kanunla, kamu kesiminde çalışan memurlarla askeri personelin emekliliklerinde ve maluliyetlerinde kendilerinin, ölümleri halinde ise dul ve yetimlerinin sosyal güvenliklerini sağlamak amaçlanmıştır.

Başlangıçta sadece memurlar ve askeri personel Sandığın kapsamında iken daha sonra çeşitli kanunlarla Belediye Başkanları, İl Daimi Encümen Üyeleri, Milletvekilleri, askeri okul öğrencileri ve bazı kuruluşlarda sözleşmeli çalışanlar kapsama dahil edilmiştir.  

Görevleri: 

Emekli Sandığı 1950 yılından itibaren, yasal düzenlemelerle yapılan değişikliklerle birlikte günümüzde aşağıdaki görevleri yerine getirmektedir. 

1. ¨      5434 sayılı kanun hükümleri gereğince; emekli,  malullük, vazife malullüğü, dul ve yetim aylıklarının bağlanması, değiştirilmesi, yükseltilmesi ve bu aylıkların kesilmesi ile emekli ikramiyeleri, ölüm yardımı, evlenme ikramiyeleri, toptan ödeme, keseneklerin geri verilmesi ve sosyal yardım zamlarına ilişkin işlemleri yapar. 

2. ¨      Vatani hizmet, er vazife malullüğü, harp malullüğü, Kore ve Kıbrıs gazileri aylıklarını bağlar. 

3. ¨      2022 sayılı yasa uyarınca 65 yaşını doldurmuş muhtaç ve güçsüz kişilere, 65 yaşını doldurmamış olmakla beraber malul ve sakat olan Türk vatandaşlarına aylık bağlar. 

4. ¨      5434 sayılı yasanın geçici 139 uncu maddesi uyarınca sağlık yardımları yapar. 

5. ¨      Amaçlarını gerçekleştirmek için gerekli gelirleri toplar ve yasada yazılı şartlar çerçevesinde işletir. 

6. ¨      Harp malulleriyle şehit dul ve yetimlerine tekel paylarının ödeme işlemlerini yapar.

7. ¨      Dinlenme ve Bakımevleri tesis eder ve işletir.  

8. ¨      2978 sayılı Vergi İadesi Hakkındaki Kanun uyarınca Sandıktan aylık alan emekli, dul ve yetimlerin vergi iadesi işlemlerini yürütür. 

9. ¨      Kanunlarla  kendisine verilen diğer görevleri yerine getirir.