SOSYAL SİGORTALAR KURUMU, BAĞ-KUR, 506 SAYILI KANUNUN GEÇİCİ 20.MADDESİNDE SAYILAN EMEKLİ SANDIKLARI İLE SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ YAPILAN ÜLKELERDE SİGORTA PRİMİ ÖDEMEK SURETİYLE GEÇEN SÜRELER VE YURTDIŞINDA GEÇEN 2147 VE 3201 SAYILI KANUNLAR GEREĞİNCE BORÇLANDIRILAN SÜRELERİN EMEKLİ KESENEĞİNE ESAS AYLIKLARINDA 5434 SAYILI T.C. EMEKLİ SANDIĞI KANUNUNUN EK 17 VE EK 18. MADDELERİ GEREĞİNCE DEĞERLENDİRİLMESİ

            Halen T.C. Emekli sandığına tabi görevde olan iştirakçilerin,

            Daha önce, Sosyal Sigortalar Kurumuna, Bağ-Kur’a, 506 sayılı Sigortalar Kanununun Geçici 20 inci maddesine tabi Sandıklar ile yurtdışında sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerde sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin ve yurtdışında geçen 2147 ve 3201 sayılı kanunlar gereğince borçlandırılan sürelerin 5434 sayılı T.C. sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 17 ve ek 18 nci maddeleri uyarınca emekli keseneğine esas aylıklarının tespitinin aşağıdaki açıklamalar ve örnekler’e göre yapılması gerekmektedir.

            Bilindiği üzere, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 18 inci maddesi;

            “Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların, emeklilik keseneklerine, Personel Kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 3 yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır.

            Bunların, Personel Kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece emeklilik keseneği ve esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir.

            Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilebilmesi için, tahsil durumları itibariyle Personel Kanunları hükümlerine göre, en son yükselebilecekleri dereceleri geçmemeleri ve bir derecede en az geçirilmesi gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır.

            Şu kadar ki, 18’inci yaşın ikmalinden önce veya iştirakçi oldukları tarihteki tahsil derecelerinden daha aşağı tüm tahsil derecesinde sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri süreler dikkate alınmaz.

            Sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, Personel Kanunları hükümlerine göre,      memuriyette geçmiş sayılmaz suretiyle kazanılmış hak derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilen kısımlar, bu madde uyarınca emeklilik keseneğine esas aylığının tespitinde ayrıca nazara alınmaz.”hükmünü amir bulunmaktadır.

            Bu hüküm uyarınca, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 17 ve ek 18 inci maddeleri uyarınca, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların emekli keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, 18 yaşın dolumundan sonra sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerinin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınacaktır.

            Bulunacak derece ve kademedeki kıdemi de dikkate alınarak yapılacak ilk derece yükselmesi ve kademe ilerlemesinde, öğrenim durumuna göre yükselebileceği tavan derecesi aşılmamak şartıyla kazanılmış hak aylıklarında derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi yapılması şartı aranmayacaktır. Bundan sonraki emeklilik keseneğine esas aylıklarında derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi yapılması, kazanılmış hak aylığına ait derecenin yükselmesi ve kademenin ilerletilmesi ile öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri geçmemiş olmaları halinde mümkün olacak, derece yükselmesine kadro bulunması şartı aranmayacaktır.

            Ayrıca, sigortalı hizmetlerin tamamı veya bir kısmı iştirakçi olduğu tarihteki öğrenim seviyelerinin altında geçenlerle, öğrenim durumları iştirakçi olduktan sonra değişenlerin emeklilik keseneğine esas aylıklarının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin (A) bendinin (12/d) fıkrası esas alınarak tespit edilmesi gerekmektedir.

            Buna göre, kişilerin sigortalı hizmetlerinin isteklerine bakılmaksızın zorunlu olarak Sandığımıza tabi göreve girdikleri tarih itibariyle ve asaletlerinin onaylanması beklenmeksizin emekli keseneğine esas aylıklarının tespitinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Değerlendirme işleminin daha sonraki bir tarihte yapılması durumunda tespit edilecek emekli keseneğine esas aylıklardan kesilmesi gereken kesenek ve karşılık tutarları ile daha önce Sandığa gönderilen kesenek ve karşılık tutarları arasındaki farktan, 5434 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca kesenek farkının ilgili tarafından, kurum karşılığı farklarının da kurumlarınca karşılanarak kesenek ve karşılık toplamı üzerinden hesap edilecek %20 gecikme faizi ile birlikte gönderilmesi gerekmektedir.

            KONUYA İLİŞKİN ÖRNEKLER

            ÖRNEK-1) Ortaokul mezunu olarak 02.02.1988-02.02.1990 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 510 gün çalıştıktan sonra, 03.03.1990 tarihinde memuriyete giren bir kişinin 03.03.1991 tarihinde de adaylığı kaldırılmıştır.

            Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 15.03.1990 tarihi itibariyle sigorta primi ödemek suretiyle geçen 510 günlük (510:30=17 ay=1 yıl 5 ay) süre ile 03.03.1990-15.03.1990 tarihleri arasında aday olarak memuriyette geçen  süreler olmak üzere toplam 1 yıl 5 ay 12 günlük sürenin değerlendirilmeye tabi tutularak Ortaokul mezunlarının göreve giriş derecesi olan  14/2’den 14/3’e yükseltilecek, bu derece kademede de 5 ay 12 gün kıdemli sayılacaktır.

            Söz konusu kıdeminin değerlendirilmesi ile de emekli keseneğine esas aylığı 03.10.1991 tarihinde 13/1’ne yükseltilecek, bundan sonraki terfilerinde öğrenim  durumu itibariyle yükselebileceği dereceyi aşmamak koşuluyla kadro  şartı aranmayacaktır.

            Kazanılmış hak aylığı ise; adaylığının kaldırıldığı tarih olan 03.03.1991 tarihinde 14/2’den 14/3’ne yükseltilecek ve bundan sonraki terfilerinde bu tarih izlenecektir.

            ÖRNEK-2) 25.06.1960 doğumlu bir kişi 30.06.1976 tarihinde Ortaokuldan mezun olarak 02.02.1977-02.02.1980 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 3 yıl çalıştıktan sonra 03.03.1987 tarihinde memuriyete başlamış ve 03.03.1988 tarihinde de adaylığı kaldırılmıştır.

            02.02.1977-25.06.1978 tarihleri arasındaki hizmeti 18 yaşının dolumundan önce geçmiş olduğundan bu süre dikkate alınmayacaktır.

            Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 01.04.1987 tarihi itibariyle 18 yaşının dolumundan sonra 25.06.1978-02.02.1980 tarihleri arasındaki sigortalı olarak geçen 1 yıl 7 ay 7 gün, 03.03.1987-01.04.1987 tarihleri arasında aday memur olarak geçen 28 gün olmak üzere, toplam 1 yıl 8 ay 5 günlük hizmeti değerlendirilmeye tabi tutularak ortaokul mezunlarının göreve giriş derecesi olan 14/2’den 14/3’e yükseltilecek bu derece ve kademede de 8 ay 5 gün kıdemli sayılacaktır.

            Söz konusu kıdemin ilavesi ile de 26.07.1987 tarihinde 13/1’ye yükseltilecek, öğrenim durumu itibariyle yükselebileceği 5/9’a kadar ki terfilerinde ise kadro koşulu aranmayacaktır.

            Kazanılmış hak aylığının hesabında ise; adaylıkta geçen 03.03.1987-03.03.1988 tarihleri arasındaki bir yıllık hizmeti, adaylığının kaldırıldığı tarih olan 03.03.1988 tarihi itibariyle değerlendirilecek ve kazanılmış hak aylığı 14/2’den 14/3’e yükseltilecek ve bundan sonraki terfilerinde bu tarih esas alınacaktır. 

            ÖRNEK-3) 25.06.1960 doğumlu bir kişi 30.06.1976 tarihinde Ortaokuldan mezun olarak 02.02.1977-02.02.1980 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 3 yıl çalıştıktan sonra 03.03.1987 tarihinde memuriyete başlamış, 03.03.1988 tarihinde de adaylığı kaldırılmış ve bir üst öğrenim olan liseyi 30.06.1988 tarihinde bitirmiştir.

            Bu durumda 30.06.1976 tarihinde ortaokuldan mezun olan ilgilinin emsali 30.06.1979 tarihinde liseyi bitireceğinden, 657 sayılı Kanunun değişik 36.maddesinin 12/d fıkrası uyarınca emsal mukayesesi yapılırken 02.02.1977-25.06.1978 tarihleri arasındaki hizmeti, 18 yaşın dolumundan önce geçmiş olması nedeniyle dikkate alınmayacaktır.

            Buna göre 30.06.1988 tarihi itibariyle;

            - Emeklilik keseneğine esas aylığı 03.03.1987-30.06.1988 tarihleri arası da memuriyette geçen 1 yıl 3 ay 27 gün, 25.06.1978-02.02.1980 tarihleri arasında sigortalı olarak  geçen 1 yıl 7 ay 7 gün olmak üzere toplam 2 yıl 11 ay 4 günlük hizmeti, emsalinin hizmetinden az olması nedeniyle kendi intibakı esas alınarak 12/2’sine yükseltilecek ve bu derece ve kademede de 11 ay 4 gün kıdemli sayılacaktır.

            Söz konusu kıdemin  ilavesi ile emekli keseneğine esas aylığının kadro koşulu aranmaksızın;

-         26.07.1988 tarihinde 12/3 kademesine

-         26.07.1989 tarihinde 11/1 kademesine

            yükseltilecek, müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

            -  Kazanılmış hak aylığı ise; 03.03.1987-30.06.1988 tarihleri arasında memuriyette geçen hizmeti değerlendirilerek 12/1’e yükseltilecek ve bu derece ve kademede de 3 ay 27 gün kıdemli sayılacaktır.

            Bundan sonraki terfileri ise;

-         03.03.1989 tarihinde 12/2,

-         03.03.1990 tarihinde 12/3,

            yükseltilecek müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

            ÖRNEK-4) 02.12.1968-01.10.1970 tarihleri arasında askerlik görevini er olarak yapan, 20.04.1971-08.10.1977 tarihleri arasında da  Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde sigortalı olarak 1740 gün çalışan ve 16.05.1979 tarihinde lise mezunu olarak Sandığa tabi göreve başlayan kişinin 16.05.1980 tarihinde adaylığı kaldırılmıştır.

            -     Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 01.06.1979 tarihi itibariyle, öğrenim durumu itibariyle yükselebileceği dereceyi aşmamak ve kadro koşulu aranmaksızın, sigortalı olarak geçen 4 yıl 10 ay süresinin değerlendirilerek lise mezunlarının giriş derecesi olan 13/3 kademesinden 11/1 kademesine yükseltilecek, bu derece ve kademede 10 ay 15 gün kıdemli sayılacaktır. Ayrıca asaletinin tasdik olduğu 16.05.1980 tarihi itibariyle askerlikte geçen 1 yıl 9 ay 29 gün askerlik hizmetinin, 10 ay 15 günlük kıdeminin ve adaylıkta geçen süresinin değerlendirilerek,

-         17.09.1979 tarihinde 10/1 kademesine

-         17.09.1980 tarihinde 10/2 kademesine      

            yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

            -  Kazanılmış hak aylığı; adaylığının kaldırıldığı tarihte, 16.05.1979-16.05.1980 tarihleri arasında memuriyette geçen 1 yıl hizmeti, askerlikte geçen 1 yıl 9 ay 29 gün  hizmeti ile resmi sektörde geçen 1740 (657 sayılı Kanunun ek geçici 58.maddesi uyarınca) gün (4 yıl 10 ay) sigortalı hizmeti olmak üzere toplam 7 yıl 7 ay 29 gün değerlendirilerek lise mezunlarının giriş derecesi olan 13/3 kademesinden 10/1 kademesine yükseltilecek, bu derece ve kademede 7 ay 29 gün kıdemli sayılacaktır.

            Söz konusu kıdeminin ilavesi ile;

-         17.09.1980 tarihinde 10/2 kademesine

-         17.09.1981 tarihinde 10/3 kademesine

            yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

            ÖRNEK-5) 05.03.1977-05.11.1978 tarihleri arasında er olarak askerlik görevini yapıp 10.10.1979 tarihinde lise mezunu memur olarak Sandığa tabi göreve başlayan ve 16.10.1983 tarihinde 11/2 kademesinde 8 ay 6 gün kıdemli iken görevinden istifaen ayrılan kişi 02.02.1984-14.05.1990 tarihleri arasında 6 yıl 3 ay 12 gün Bağ-Kur’a tabi çalıştıktan sonra 09.08.1990 tarihinde tekrar Belediyede zabıta memuru olarak göreve başlamıştır.

            Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı; 16.10.1983 tarihindeki 8 ay 6 gün kıdemi ile 6 yıl 3 ay 12 gün Bağ-Kur hizmeti olmak üzere toplam 6 yıl 11 ay 18 günlük süresinin ikinci kez Sandığımıza tabi göreve başladığı 09.08.1990 tarihi itibariyle değerlendirilerek 11/2 kademesinden 9/2 kademesine yükseltilecek ve bu derece kademede 11 ay 18 gün kıdemli sayılacaktır.

            Söz konusu kıdeminin ilavesi ile,

-         21.08.1990 tarihinde 9/3 kademesine

-         21.08.1991 tarihinde 871 kademesine

            yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

            Kazanılmış hak aylığında; zabıta memuru olarak ikinci kez göreve girdiği 09.08.1990 tarihinde daha önce bulunduğu 11/2 kademesi esas alınacak ve bu derece kademedeki 8 ay 6 gün kıdemi değerlendirilerek 03.12.1990 tarihinde 11.derecenin 3.kademesine yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.